Miljoenennota: Investeringsklimaat

Op deze pagina vind je de VNCI-analyse van de maatregelen uit de Miljoenennota die gaan over het thema Investeringsklimaat. Gebruik de links hieronder om direct naar het onderwerp van je keuze te gaan en de bijbehorende analyse te lezen.

• Kritieke grondstoffen, ketenweerbaarheid en handelsbeleid
• Industriebeleid en vestigingsbeleid 
• Defensie-industrie, innovatie en materialen 
• Middelgrote en kleinere chemiebedrijven

Kritieke grondstoffen, ketenweerbaarheid en handelsbeleid 

Het kabinet zet in op economische veiligheid, diversificatie van kritieke grondstoffenketens, handelsverdragen en versterking van economische diplomatie. Ook zet het in op weerbare internationale waardeketens. De VNCI herkent de strategische richting op het gebied van grondstoffenzekerheid, handelscondities en ketenweerbaarheid, maar concrete maatregelen voor het industriële vestigingsklimaat ontbreken nog grotendeels. 

Belangrijkste maatregelen 

• Het kabinet zet via de EU in op een mondiaal gelijk speelveld, het tegengaan van marktverstoringen en ondersteuning van handelsdefensieve maatregelen tegen oneerlijke handelspraktijken.  

• Het kabinet wil strategische afhankelijkheden verminderen door diversificatie van handelspartners, versterking van waardeketens, exportcontrole, investeringstoetsing en kennisveiligheid.  

• Het kabinet zet in op verduurzaming en diversificatie van kritieke grondstoffenketens en koppelt dit aan economische veiligheid, energietransitie en de defensie-industrie.  

Positief 

• Het kabinet erkent het strategische belang van kritieke grondstoffen en zet in op meer diversificatie van grondstoffenketens, wat kan bijdragen aan meer leveringszekerheid en minder afhankelijkheid van een beperkt aantal leveranciers. 

• Het kabinet zet sterker in op een gelijk speelveld door marktverstoringen tegen te gaan en eerlijke concurrentie te bevorderen. 

Aandachtspunten 

• De begroting bevat geen specifieke maatregelen voor de chemische industrie en kondigt ook geen gerichte instrumenten aan voor internationaal concurrerende sectoren die onder druk staan. 

• Het kabinet wil grondstoffenketens diversifiëren, maar maakt nog niet duidelijk welke grondstoffen prioriteit krijgen en hoe deze ambitie wordt uitgevoerd. 

Kernboodschap VNCI 

Naar begin

Industriebeleid en vestigingsbeleid 

Het kabinet kiest voor een actiever industrie- en vestigingsklimaatbeleid, met aandacht voor strategische industriesectoren, kritieke grondstoffen, economische veiligheid, innovatie, talent en ruimte voor economie. Voor de chemische industrie zijn vooral de inzet op innovatieve chemie, leveringszekerheid van grondstoffen en versterking van regionale clusters relevant. De belangrijkste VNCI-boodschap is: het is positief dat het kabinet innovatieve chemie expliciet benoemt als onderdeel van strategisch industriebeleid en inzet op grondstoffenzekerheid en innovatie. Maar er is nog onvoldoende duidelijk welke concrete uitvoeringsplannen daaronder liggen.  

Belangrijkste maatregelen 

• Het kabinet zet met gericht industriebeleid in op versterking van strategische markten en richt de Taskforce Toekomstige Welvaart en Vestigingsklimaat op. Innovatieve chemie wordt daarbij expliciet genoemd als strategische markt.  

• Het kabinet wil de leveringszekerheid van kritieke grondstoffen versterken via de Nationale Grondstoffenstrategie, strategische projecten, raffinage en recycling.  

• Het kabinet zet in op een stabiel, voorspelbaar en aantrekkelijk fiscaal vestigingsklimaat, onder meer via de WBSO (Wet bevordering Speur- en Ontwikkelingswerk) en de innovatiebox.  

Positief 

• Innovatieve chemie wordt expliciet onderdeel van het strategisch industriebeleid 
  Dat onderstreept het belang van de chemische industrie voor het toekomstige verdienvermogen van Nederland en biedt perspectief op gerichte aandacht voor knelpunten en randvoorwaarden.  

• Meer aandacht voor kritieke grondstoffen en leveringszekerheid 
  Dit sluit aan bij het belang van stabiele grondstoffenketens voor chemische productie en biedt kansen voor recycling, hergebruik en circulaire oplossingen.  

• Inzet op innovatie, talent en regionale clusters 
  Deze maatregelen kunnen bijdragen aan versterking van innovatie-ecosystemen, kennisontwikkeling en beschikbaarheid van technisch personeel.  

Aandachtspunten 

• Energie-infrastructuur blijft een belangrijk knelpunt 
  Het document benoemt netcongestie en beperkte milieuruimte als rem op investeringen. Het kabinet werkt aan (crisis)wetgeving maar het is nog niet duidelijk wat dit in de praktijk gaat betekenen.  

• Onvoldoende duidelijkheid over uitvoering van grondstoffenbeleid 
  Het kabinet zet in op leveringszekerheid en strategische projecten, maar welke grondstoffen, projecten en sectoren prioriteit krijgen is nog niet uitgewerkt.  

• Gevolgen van economische veiligheidsbeleid zijn nog onzeker 
  De verdere uitwerking van maatregelen rond economische veiligheid, strategische afhankelijkheden en investeringen is nog niet bekend.  

Kernboodschap VNCI 

Naar begin

Defensie-industrie, innovatie en materialen 

Het kabinet versterkt de koppeling tussen defensie, industrie en innovatie via de ‘Defensie Strategie voor Industrie en Innovatie 2025-2029', een nieuwe Defensie Innovatie Opschalingsautoriteit en een sterkere focus op Nederlandse en Europese productiecapaciteit. Hightech materialen worden expliciet genoemd als prioritair technologiegebied. Daarmee worden materiaalontwikkeling, innovatie en opschaling onderdeel van de defensieagenda. De VNCI is blij dat het kabinet de strategische rol van materialen erkent, maar mist nog een verdere uitwerking voor de chemische sector.  

Belangrijkste maatregelen 

• Verdere uitvoering van de ‘Defensie Strategie voor Industrie en Innovatie 2025-2029'.  

• Focus op technologiegebieden waaronder hightech systemen en slimme materialen.  

• Oprichting van een Defensie Innovatie Opschalingsautoriteit naar voorbeeld van DARPA.  

• Versterking van productiecapaciteit, leveringszekerheid en industriële opschaling in Nederland en Europa.  

• Doelstelling dat vijftig procent van de defensieaankopen plaatsvindt bij Nederlandse en Europese bedrijven en veertig procent gezamenlijk met Europese partners wordt verworven.  

Positief 

• Materialen worden expliciet genoemd als onderdeel van de defensie-innovatiestrategie. Dit bevestigt dat materiaalontwikkeling een plaats krijgt binnen de toekomstige defensieagenda.  

• Defensie zet in op meer ontwikkeling, productie en opschaling binnen Nederland en Europa. Dit kan bijdragen aan versterking van industriële waardeketens waarin Nederlandse bedrijven actief zijn.  

• Innovatie, kennisontwikkeling en publiek-private samenwerking krijgen een grotere rol. Dit vergroot de mogelijkheden voor samenwerking tussen bedrijven, kennisinstellingen en Defensie.  

Aandachtspunten 

• De Defensie Innovatie Opschalingsautoriteit wordt aangekondigd, maar technologieprioriteiten, projectcriteria en budgetten worden nog niet beschreven. 

• Er wordt geen specifiek budget voor materiaal- of chemiegerelateerde innovatie genoemd. 

• Het document maakt niet duidelijk hoe de Europese voorkeursrichting voor defensieaankopen doorwerkt in onderliggende materiaal-, grondstoffen- en toeleveringsketens.  

Kernboodschap VNCI 

Naar begin

Middelgrote en kleinere chemiebedrijven 

Het kabinet zet in op ondersteuning van verduurzaming, verbetering van de toegang tot financiering, vermindering van regeldruk, versterking van het vestigingsklimaat en de aanpak van netcongestie. Daarnaast wordt innovatieve chemie expliciet genoemd binnen het strategisch industriebeleid. Voor de chemische industrie zijn dit relevante randvoorwaarden voor investeringen en verduurzaming. De belangrijkste VNCI-boodschap is dat een goede en voorspelbare uitvoering bepalend wordt voor het realiseren van deze ambities. 

Belangrijkste maatregelen 

• Extra subsidie voor energiebesparende maatregelen in het mkb. 

• Verruiming van de Borgstelling MKB-kredieten voor energie (BMKB-Energie) en verlenging van de Garantie Ondernemingsfinanciering (GO). 

• Versnelde beschikbaarstelling van 15 miljoen euro voor duurzaamheidsleningen via Qredits. 

• Inzet op vermindering van regeldruk, waaronder een programma voor ondernemers en de ambitie om regels te schrappen of te vereenvoudigen. 

• Aanpak van netcongestie en versterking van het vestigingsklimaat, waarbij innovatieve chemie onderdeel is van het strategisch industriebeleid. 

Positief 

• Meer ondersteuning voor verduurzamingsinvesteringen. De uitbreiding van subsidies en financieringsinstrumenten kan investeringen in energiebesparing en verduurzaming ondersteunen. 

• Aandacht voor regeldruk. De inzet op vereenvoudiging van regelgeving sluit aan bij de behoefte aan beter uitvoerbaar beleid voor bedrijven. 

• Erkenning van innovatieve chemie. De opname van innovatieve chemie in het strategisch industriebeleid onderstreept het belang van de sector voor innovatie en economische groei. 

Aandachtspunten 

• Aanpak netcongestie. Het kabinet benoemt netcongestie als prioriteit, maar voor bedrijven is nog onduidelijk wanneer extra netcapaciteit beschikbaar komt. 

• Bereik financieringsinstrumenten. Het is nog niet duidelijk of de voorgestelde financieringsmaatregelen voldoende aansluiten bij de investeringsbehoefte van chemische mkb-bedrijven. 

• Uitwerking regeldrukvermindering. De ambitie is positief, maar concrete vereenvoudigingen voor bedrijven moeten nog worden uitgewerkt. 

• Concurrentievermogen. De gevolgen van de maatregelen voor het concurrentievermogen van energie-intensieve mkb-bedrijven zijn nog onvoldoende zichtbaar. 

• Van ambitie naar uitvoering. De uiteindelijke impact van de maatregelen hangt af van de snelheid, toegankelijkheid en uitvoerbaarheid van de regelingen. 

Kernboodschap VNCI 

Naar begin

VNCI Prinsjesdag