Critical Chemicals Alliance presenteert aanbevelingen voor toekomst Europese chemie

Tijdens de tweede Algemene Vergadering van de Critical Chemicals Alliance (CCA) in het Franse Creutzwald zijn donderdag de aanbevelingen van de vier werkgroepen officieel bekrachtigd. De voorstellen moeten bijdragen aan het herstel van de concurrentiekracht, behoud van leveringszekerheid en verduurzaming van de sector. Volgens de VNCI ligt er daarmee een stevige basis voor een sterke en concurrerende chemische industrie in Europa, maar is het nu belangrijk dat er snel concrete vervolgstappen komen.

De Europese chemische industrie levert grondstoffen en materialen voor vrijwel alle industriële waardeketens. Daarmee is de sector essentieel voor de energietransitie, de circulaire economie, innovatie, economische veiligheid en de strategische autonomie van Europa. De industrie staat echter onder zware druk door hoge energieprijzen, oneerlijke internationale concurrentie, toenemende import van laaggeprijsde producten, sterk afnemende investeringen en sluiting van productielocaties (rapport Roland Berger). Tegen die achtergrond brachten vertegenwoordigers van overheden, industrie en andere stakeholders de afgelopen maanden gezamenlijk aanbevelingen uit voor Europees beleid. 

Kritieke moleculen 

De werkgroep Critical Chemicals & Critical Sites ontwikkelde een methodiek om vast te stellen welke stoffen en productielocaties essentieel zijn voor de Europese economie en strategische waardeketens. Op basis daarvan is een eerste lijst met kritieke moleculen opgesteld. De aanbeveling aan de Europese Commissie is om deze lijst op korte termijn officieel te erkennen en ook verder uit te bouwen. Daarmee ontstaat een gerichte basis voor beleid en interventies om strategische chemische productie in Europa te behouden. 

Handel 

De werkgroep Trade richtte zich op de toenemende mondiale concurrentiedruk, marktverstoringen en kwetsbaarheden in toeleveringsketens. De groep adviseert om handelsbeschermingsinstrumenten sneller en effectiever in te zetten voor kritieke chemische producten. Ook is gewerkt aan betere monitoring voor vroegtijdige signalering  en een meer samenhangende aanpak van oneerlijke concurrentie van buiten Europa. 

Modernisering en investeringen 

De werkgroep Modernisation and Investments keek naar de toekomst van belangrijke productiecapaciteit, zoals stoomkrakers en ammoniakinstallaties. Om de concurrentiekracht te behouden en de verduurzaming mogelijk te maken, zijn gerichte financiële instrumenten nodig voor modernisering, innovatie en industriële transformatie. De aanbevelingen richten zich onder meer op betere toegang tot Europese financiering en ondersteuning van kapitaalintensieve projecten voor zowel bestaande als nieuwe processen. 

Vraag creëren naar duurzame producten 

De werkgroep Lead Markets onderzocht hoe de vraag naar duurzame en CO2-arme producten kan worden versterkt. Volgens de werkgroep zijn aanvullende maatregelen nodig om een markt te creëren voor duurzame chemische producten en nieuwe investeringen aantrekkelijk te maken. Daarbij wordt gekeken naar een set aan instrumenten die de vraag naar circulaire en klimaatvriendelijke oplossingen stimuleren en daarmee business cases voor duurzame productie in Europa financieel haalbaar te maken. 

Commissie aan zet 

Eurocommissaris Stéphane Séjourné (Welvaart, Industriële Strategie en Interne Markt) sprak zijn waardering uit voor het geleverde werk en gaf aan dat de aanbevelingen van de Alliance direct zullen bijdragen aan het politieke werk van de Europese Commissie. Daarbij noemde hij het behoud van Europese productiecapaciteit, met name van strategische moleculen, als een belangrijke prioriteit. Ook wees hij op het belang van investeringen in innovatie, modernisering van installaties en het behoud van hoogwaardige industriële werkgelegenheid. 

Sterk signaal uit Europa 

Het is volgens de VNCI een goede zaak dat in Europa het besef groeit dat een sterke chemische industrie onmisbaar is voor concurrentievermogen, verduurzaming en strategische autonomie. En dat behoud van productiecapaciteit in Europa een voorwaarde is om die doelen te bereiken. De aanbevelingen van de CCA geven hier concrete invulling aan. “De samenwerking binnen de Alliance heeft in korte tijd veel waardevolle voorstellen opgeleverd”, zegt Mark Intven (hoofd Klimaat en Energie) namens de VNCI aanwezig in Creutzwald. “Nu begint de volgende fase: het omzetten van de aanbevelingen in concrete maatregelen.” 

Op korte termijn zijn daarbij van belang: erkenning van kritieke moleculen, sterkere handelsbescherming, gerichte financiële steun voor modernisering en verlaging van de energiekosten. Voor de langere termijn zijn stimuleringsmaatregelen nodig die zorgen voor structurele vraag naar duurzame en CO₂-arme producten, verdere innovatie in duurzame chemie en een structureel sterker investeringsklimaat voor productie in Europa. 

Intven: “Succes van de CCA staat of valt met concrete opvolging vanuit de Europese Commissie en het blijven betrekken van de industrie zelf in deze uitwerking. We hopen dat de aanbevelingen een duidelijke plek krijgen in toekomstige wetgeving, zoals de Industrial Accelerator Act en de Circular Economy Act. Daarnaast blijft voldoende financiering vanuit toekomstige Europese begrotingen essentieel om deze plannen ook daadwerkelijk mogelijk te maken.” 

Meer informatie 

• Wil je meer weten over de uitkomsten van de CCA, hoe de aanbevelingen tot stand zijn gekomen en wat ze betekenen in de praktijk? Meld je dan aan voor de verdiepende bijeenkomst over de CCA op 20 oktober, georganiseerd door VNCI, Deltalinqs en GCNE. 

• Lees het interview in Chemie Magazine 3 met Mark Intven over de CCA en zijn betrokkenheid bij de totstandkoming van de aanbevelingen.