VNCI: van erkenning naar actie, nu doorpakken voor de Nederlandse chemie 

De presentatie van de Miljoenennota 2027 komt op een moment dat de uitdagingen voor de chemische industrie verder toenemen. Nederlandse bedrijven hebben niet alleen te maken met hoge elektriciteitskosten, regeldruk, oplopende CO₂-kosten en een ongelijk speelveld binnen Europa, maar ook met verder toenemende concurrentie uit andere regio’s, met name China. Juist daarom zijn de keuzes die het kabinet nu maakt bepalend voor het behoud van een sterke industrie als basis voor een gezonde, duurzame en weerbare economie in Nederland. 

De VNCI ziet dat de gesprekken met kabinet en politiek de afgelopen periode constructiever zijn geworden en dat het besef groeit dat we een toekomstbestendige industrie nodig hebben. 

“Dat is een belangrijke ontwikkeling,” zegt VNCI-voorzitter Ronald van Klaveren. “Maar erkenning alleen houdt fabrieken niet open en trekt geen nieuwe investeringen aan. Juist nu moeten woorden worden omgezet in concrete maatregelen die bedrijven weer vertrouwen geven om in Nederland te investeren. Met onze unieke ligging aan zee, een groot achterland, sterk geïntegreerde clusters en nauwe samenwerking tussen universiteiten, startups, scale-ups en grote bedrijven, heeft Nederland belangrijke competitieve troeven in handen.” 

De realiteit is op dit moment echter anders. Het economische verdienmodel ontbreekt, waardoor projecten stilvallen, investeringen worden uitgesteld en Nederland en Europa verder achteropraken bij andere werelddelen.  

“We moeten er alles aan doen om te voorkomen dat de chemie als vitale industrie langzaam uit ons land verdwijnt,” zegt van Klaveren. “In een wereld waarin de economie steeds vaker geopolitiek is, is een sterke chemische industrie geen luxe maar een strategische noodzaak.” 

Stappen gezet, grote knelpunten blijven 

Er zijn belangrijke stappen gezet door de Nederlandse overheid, aldus de VNCI. Zo is er meer aandacht voor het verminderen van regeldruk, is de CO₂-heffing – een nationale kop boven op het ETS – opgeschort, en betekent de verruiming van de regeling voor Indirecte Kostencompensatie (IKC) dat meer bedrijven ondersteuning kunnen krijgen voor indirecte ETS-kosten.   

Toch zijn er nog grote knelpunten voor de industrie die onvoldoende zijn opgelost. De Nederlandse elektriciteitskosten behoren nog altijd tot de hoogste van Europa. Vooral de hoge nettarieven vormen, samen met netcongestie, een groeiend probleem voor bedrijven die willen verduurzamen door elektrificatie. Nederland wordt minder aantrekkelijk en het risico neemt toe dat productie en investeringen naar het buitenland verdwijnen. De aangekondigde energie-envelop is een welkome maatregel, maar het is nog onduidelijk of deze in 2027 al geldt of vooruit wordt geschoven, terwijl bedrijven nu investeringsbeslissingen nemen.  

Ook nationale koppen op Europese regelgeving en complexe vergunningprocedures zorgen ervoor dat verduurzamingsprojecten vertragen of zelfs stilvallen. Bedrijven die willen verduurzamen in Nederland, moeten kunnen rekenen op voorspelbaar beleid voor minimaal vijftien jaar, en op uitvoerbare regelgeving. 

Oproep: Nederland als koploper 

De VNCI roept kabinet en parlement op om de ingezette koers richting een sterker industriebeleid voort te zetten en versneld uit te voeren. Nederland staat voor een duidelijke keuze. Willen we beschikken over een sterke industriële basis die bijdraagt aan economische groei, strategische relevantie, klimaattransitie en circulariteit, dan moeten de randvoorwaarden voor investeren op orde komen. 

"Europa en Nederland hebben alles in huis om koploper te zijn in duurzame en circulaire chemie," zegt Ronald van Klaveren. "De kennis is er, de technologie is er en de wil is er. Maar investeringen komen alleen hierheen als we zorgen voor concurrerende energiekosten, minder regeldruk en een voorspelbaar investeringsklimaat met een economisch verdienmodel. De intenties zijn uitgesproken. Nu is het tijd om door te pakken." 

Lees hier onze eerste analyse van de Miljoenennota, uitgesplitst per beleidsterrein. Deze analyse wordt in de loop van de week uitgebreid en geactualiseerd.