VNCI: Succesvolle verduurzaming vraagt om een EU-ETS dat investeringen stimuleert
De Europese Commissie heeft vandaag haar voorstel voor de herziening van het Europese Emissiehandelssysteem (EU-ETS) gepresenteerd. Dit is hét moment om het ETS verder te ontwikkelen tot een instrument dat verduurzaming stimuleert, zonder dat industriële productie en investeringen uit Europa verdwijnen, aldus de VNCI.
Het ETS moet leiden tot daadwerkelijke emissiereductie, marktbescherming bieden voor productie in Europa en, in combinatie met vraagcreatie, zorgen dat projecten in duurzame producten investeerbaar worden. "Het ETS blijft een krachtig instrument om emissies terug te dringen, zegt Mark Intven, Hoofd Klimaat & Energie van de VNCI. “De uitdaging voor de komende jaren is om het systeem zo vorm te geven dat bedrijven ook echt kunnen verduurzamen en in Europa kunnen blijven investeren.”
Eerst randvoorwaarden, dan afbouw vrije rechten
De Commissie stelt voor om het afbouwpad van het ETS in lijn te brengen met het 2040 klimaatdoel van negentig procent. Daarmee blijven er na 2040 rechten over wat in lijn is met de meeste scenario’s over industriële emissies de komende decennia.
De Commissie wil verder dat gratis emissierechten voor de industrie langer behouden blijven, en deze sterker verbinden aan verduurzamingsvoorwaarden. De VNCI juicht de langere beschikbaarheid van vrije emissierechten toe omdat dit voor grote delen van de chemische industrie nu de enige vorm van bescherming is tegen oneerlijke internationale concurrentie door CO2-kosten.
De vereniging is echter geen voorstander van het opleggen van voorwaarden aan vrije emissierechten in de vorm van verplichte duurzaamheidsinvesteringen. Voor succesvolle verduurzaming zijn vooral de juiste randvoorwaarden nodig, zoals toegang tot betaalbare duurzame energie, infrastructuur en grondstoffen. Daarom pleit de VNCI voor een tweejaarlijkse monitoring of deze randvoorwaarden voldoende zijn ingevuld.
Stabiele CO₂-prijs
De Commissie kijkt in haar voorstel onder meer naar een hervorming van de Market Stability Reserve (MSR) en naar mogelijkheden om sterke prijsschommelingen op de koolstofmarkt te beperken. De VNCI ondersteunt maatregelen die de stabiliteit van het ETS vergroten, en daarmee zekerheid bieden aan bedrijven om te investeren, mits dit ook leidt tot een betekenisvolle CO₂-prijs.
Daarnaast pleit de VNCI ervoor de MSR zo in te zetten dat voldoende emissierechten beschikbaar blijven voor de industrie. Het stoppen om rechten ongeldig te maken, zoals al eerder was aangekondigd, draagt bij aan een beter functionerend systeem en voorkomt onnodige druk op de beschikbaarheid van vrije emissierechten.
CBAM evalueren en verbeteren
De VNCI vindt, net als de Commissie, een effectief instrument tegen carbon leakage van groot belang. Daarvoor moet de huidige toepassing van het Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) eerst grondig worden geëvalueerd op effectiviteit en het voorkomen van concurrentieverstoringen voordat uitbreiding naar nieuwe sectoren kan plaatsvinden. Met name voor exportproducten ontbreekt bijvoorbeeld nog een permanente oplossing. Sectoren die momenteel niet onder het CBAM vallen, waaronder het grootste deel van de chemische industrie, moeten hun huidige aandeel vrije rechten behouden, aldus de VNCI.
ETS-opbrengsten inzetten voor verduurzaming
De VNCI is het eens met de Europese Commissie dat opbrengsten uit het ETS die afkomstig zijn uit de industrie daadwerkelijk ten goede moeten komen aan de verduurzaming van diezelfde industrie. Deze middelen kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan investeringen in emissiereductie, elektrificatie, circulaire processen en andere verduurzamingsmaatregelen die nodig zijn om de klimaatdoelen te behalen.
Duurzame koolstof en CO₂-verwijdering
De integratie van koolstofverwijdering in het ETS die de Commissie voorstelt, ziet ook de VNCI als een belangrijke ontwikkeling. De vereniging staat voor een bredere erkenning van hoogwaardige koolstofverwijdering binnen de ETS-boekhouding, en van duurzame koolstof als alternatief voor fossiele koolstof. Ook moeten de ETS-boekhoudregels worden aangepast om onterechte dubbeltellingen van CO₂-emissies in ketens voor Carbon Capture and Utilisation (CCU) te voorkomen.
Vraagcreatie onmisbare aanvulling ETS
Tenslotte is een effectief ETS met marktbescherming alleen niet voldoende om de industriële transitie te realiseren. Daarom roept de VNCI op tot Europees beleid dat ook de vraag naar duurzame producten stimuleert. Europese wetgeving zoals de Industrial Accelerator Act, en de opvolging van uitkomsten uit de werkgroep over Lead Markets vanuit de Critical Chemicals Alliance, kunnen helpen om een markt te creëren voor low-carbon en circulaire producten. Die vraagcreatie is essentieel om investeringen in verduurzaming economisch haalbaar te maken.
Mark Intven: "Europa heeft behoefte aan een sterk en efficiënt ETS dat een prikkel biedt om verder te verduurzamen. Daarbij moeten bedrijven handelingsperspectief hebben om de noodzakelijke investeringen te doen. Dat vraagt om een betekenisvolle en stabiele CO₂-prijs, voldoende beschikbaarheid van vrije emissierechten tot er een andere effectieve marktbescherming is tegen carbon leakage, én voldoende vraag naar duurzame producten. Alleen dan kunnen industrie en klimaatdoelen hand in hand gaan.”
