'IAA erkent problemen industrie, oplossingen voor chemie blijven mager'

De VNCI ziet in de Industrial Accelerator Act (IAA) een duidelijke erkenning van de structurele problemen waar de Europese chemische industrie mee wordt geconfronteerd. Het blijft echter de vraag of de voorgestelde maatregelen voldoende zijn om echte doorbraken mogelijk te maken, zeker voor de eigen sector.

EU‑Industriecommissaris Stéphane Séjourné presenteerde woensdag de langverwachte Industrial Accelerator Act, onderdeel van de Clean Industrial Deal. Met deze industriële strategie wil de Europese Commissie de binnenlandse productie versterken, nieuwe banen creëren en de afhankelijkheid van de EU van de Verenigde Staten en China verkleinen.
De IAA schetst daarbij een raamwerk om specifieke markten te stimuleren, investeringen aan te trekken, vergunningstrajecten te versnellen en de weerbaarheid van toeleveringsketens te vergroten — allemaal gericht op het ondersteunen van de klimaattransitie.

Focus op publieke vraag

“De algemene oplossingsrichting die de Europese Commissie schetst, richt zich te sterk op publieke vraag, terwijl de verduurzamingsslag voor een sector als de chemie vooral in private markten moet plaatsvinden”, zegt Yannic Wevers, beleidsadviseur Materialentransitie en Duurzaamheid bij de VNCI, in een eerste reactie op de IAA. Toch ziet Wevers ook lichtpuntjes. “Het voorstel biedt één belangrijke opening die perspectief geeft. Voor het eerst krijgt de Europese Commissie instrumenten in handen om de vraag naar duurzame en duurzaam geproduceerde producten uit de chemische industrie af te dwingen.”

Uitdagingen energie-intensieve industrie

De IAA beschrijft scherp de uitdagingen waar energie‑intensieve industrieën voor staat. De VNCI herkent deze punten volledig: hoge energiekosten waardoor investeringen uitblijven, trage en complexe vergunningstrajecten en het ontbreken van voldoende vraag naar duurzame of lage‑CO₂‑producten. Dat deze knelpunten expliciet worden erkend door Brussel, is voor de sector belangrijk. Maar erkenning alleen lost de achterstanden niet op.
Hoewel de inzet binnen de IAA op publieke aanbestedingen helpt om duurzame producten sneller de markt op te krijgen, is dit slechts een deel van de oplossing. Voor de chemische industrie, die grotendeels levert aan private afnemers, blijven de concrete instrumenten nog beperkt.

Vraagcreatie duurzame chemische producten

Tussen de generieke maatregelen biedt de IAA één belangrijk en positief element voor de chemie. De Europese Commissie krijgt namelijk de mogelijkheid om:

• EU‑brede maatregelen vast te stellen die specifiek de vraag stimuleren naar duurzame producten uit de chemische industrie.
• De criteria voor Europese herkomst en lage‑CO₂‑productie aan te passen, zodat duurzame chemische producten beter worden erkend en beloond.

Het betekent dat er eindelijk instrumenten kunnen komen die niet alleen de productie stimuleren, maar ook de marktvraag naar duurzame chemische bouwstenen versterken. De IAA laat ruimte om hier toekomstig via zogenoemde delegated acts invulling aan te geven. Zonder die vraag blijven investeringen immers financieel risicovol — zo blijkt ook uit recente analyses, waaronder de Deloitte‑studie naar marktprikkels.

Oproep VNCI

De VNCI roept beleidsmakers op om de nieuwe bevoegdheden - om vraagcreatie naar duurzame chemische producten aan te jagen - verder uit te werken en om te zetten in wetgeving. “Concreet betekent dit dat de Commissie de uitkomsten van het huidige werk van de Critical Chemical Alliance, op lead markets, maar ook op de andere onderwerpen, ter harte moet nemen”, zegt Wevers. “Op die manier kan ook chemie daadwerkelijk onderdeel worden van de doelen van de IAA en de mogelijkheden die deze biedt.” Dit helpt om de noodzakelijke verduurzamingsstappen te kunnen zetten én een sterke positie behouden in een concurrerende wereldmarkt voor onze sector.