Chemiecluster Noordwest Europa onder druk, studie roept op tot grensoverstijgende aanpak

De chemische industrie in Nederland, Vlaanderen en Noordrijn‑Westfalen blijft een van Europa’s belangrijkste industriële clusters, maar de concurrentiekracht staat zwaar onder druk. Grootschalige, grensoverstijgende investeringen in elektriciteit, CO₂‑transport en waterstofinfrastructuur zijn essentieel voor de toekomst en transitie van de sector.

Dat blijkt uit de woensdag gepresenteerde studie 3C-VaCS, uitgevoerd door DECHEMA, VITO/EnergyVille en TNO, in opdracht van de Trilateral Chemical Region (TCR). In dit euregionale samenwerkingsverband werken overheden en brancheorganisaties samen, waaronder de VNCI, Essenscia (België) en VCI NRW (Duitsland).

Sleutelrol

Met meer dan 1.300 chemiebedrijven en dertig tot veertig procent van de Europese productiecapaciteit speelt de trilaterale regio een sleutelrol in de Europese industrie. De uitdagingen nemen echter in rap tempo toe, concluderen de onderzoekers: hoge energie- en grondstofkosten, een zwakke vraag, wereldwijde overcapaciteit en geopolitieke ontwikkelingen vergroten de risico’s op sluiting van installaties en uitstel van investeringen.

Impact op waardeketen

Volgens de studie raken de ontwikkelingen niet alleen individuele bedrijven, maar hebben ze ook bredere effecten op de hele waardeketen. Zo draaien stoomkrakers in de regio al onder hun capaciteit en neemt de afhankelijkheid van import van belangrijke grondstoffen toe. Een steviger Europees beleidskader is nodig om de concurrentiekracht van de chemische industrie te behouden en tegelijkertijd de verduurzaming te versnellen. Daarbij wijzen de onderzoekers onder meer op lagere elektriciteitskosten voor energie‑intensieve bedrijven, mogelijke aanpassingen in het ETS‑systeem en betere bescherming tegen oneerlijke internationale concurrentie.

Klimaatvriendelijke productieroutes

Het onderzoek toont verder aan dat klimaatvriendelijke productieroutes, zoals elektrificatie, gebruik van biogrondstoffen en CO₂‑afvang, technisch haalbaar zijn, maar dat grootschalige toepassing nog niet economisch rendabel is. Daarvoor zijn betere randvoorwaarden nodig, waaronder betaalbare duurzame energie en toegang tot alternatieve grondstoffen. Een belangrijk aandachtspunt is ook de infrastructuur. De transitie vraagt om grootschalige investeringen in elektriciteitsnetten, CO₂‑transport en waterstof. Daarbij is nauwe samenwerking over de landsgrenzen heen noodzakelijk voor een efficiënte aanpak die investeringsrisico’s beperkt.

“Deze studie laat zien hoe sterk de chemische industrie in Noordwest‑Europa met elkaar verweven is en hoe belangrijk grensoverstijgende samenwerking tussen bedrijven, overheden en kennisinstellingen is,” zegt Mark Intven, Hoofd Klimaat & Energie bij de VNCI. “Alleen met een gezamenlijke aanpak kunnen we zorgen voor een concurrerende en duurzame sector en bouwen aan een toekomstbestendig vestigingsklimaat in Europa.”

Het Engelstalige persbericht en de volledige studie zijn te lezen via de website van de Trilateral Chemical Region.