WKR: steviger beleid nodig voor circulaire economie

De Wetenschappelijke Klimaatraad (WKR) vindt dat Nederland sneller en doelgerichter moet werken aan een circulaire economie. De huidige instrumenten remmen het materiaalgebruik niet af en richten zich vooral op recycling. Volgens de WKR is dat onvoldoende om in 2050 volledig circulair te zijn. Dit sluit aan bij de oproep van de VNCI om meer middelen vrij te maken voor de circulaire economie.

Het gebruik van materialen zorgt voor bijna veertig procent van de Nederlandse klimaatimpact wereldwijd. En het materiaalgebruik neemt niet af, maar juist toe. De vraag naar en het gebruik van materialen drukken zwaar op de economie en de samenleving: het is vervuilend en maakt ons afhankelijk van het buitenland.

Volgens de WKR zijn de huidige beleidsinstrumenten ontoereikend en is er een bredere aanpak nodig: niet alleen materialen slimmer gebruiken, maar ook de vraag naar producten verlagen waar dat kan. Dat vraagt om duidelijke doelen, passende beleidsinstrumenten en stabiele financiering.

De VNCI is voorstander van doelen, maar dan op Europees niveau via productbeleid en mandaten voor eindmarkten waar producten worden verkocht. “Daarbij is het essentieel dat hierbij gekeken wordt naar de Europese vrije markt als geheel”, zegt Yannic Wevers, beleidsadviseur Materialentransitie bij de VNCI. “De huidige overall doelen voor circulariteit in het Nationaal Programma Circulaire Economie lenen zich slecht voor het koppelen met passende beleidsinstrumenten.”

Afrekenbare doelen

De WKR pleit voor afrekenbare doelen per productgroep, met een combinatie van functiegericht beleid (minder of duurzame producten) en productiegericht beleid (producten maken met andere of minder materialen). De raad neemt auto’s, woningen, kleding en plastic verpakkingen als voorbeelden van productgroepen met veel klimaatimpact en werkt dit verder uit.

De WKR adviseert om de productie van circulaire plastics te ondersteunen, bijvoorbeeld door de onrendabele top tijdelijk te compenseren. De VNCI staat achter dit advies, maar geeft wel aan dat het belangrijk is om die onrendabele top los te kunnen koppelen van een eventuele eis voor een Capex-investering of innovatief karakter. Zo werkt de aanpak ook voor bedrijven die al opschalen met bewezen technologie.

Meer middelen en regie

De WKR concludeert dat meer capaciteit én geld nodig zijn om de circulaire economie te laten slagen. De coördinerende rol van de verantwoordelijke bewindspersoon moet worden versterkt, omdat materialen door meerdere sectoren en ministeries heen lopen. Wevers onderschrijft dit: “Een sterke regierol en heldere verantwoordelijkheden per ministerie helpen om beleidskeuzes sneller en consistenter te maken. Dit sluit aan bij de gezamenlijke oproep donderdag van een brede coalitie van bedrijven en organisaties, waaronder de VNCI, om meerjarige financiering en duidelijke kaders te bieden voor bedrijven die willen investeren in circulaire productie.”

Lees hier het WKR-advies ‘Circulair versterkt’