20.11.2026

Onderzoek SiRM: stroomnet blijkt veel vaker minder vol dan gedacht

In veertig tot zestig procent van de onderzochte regionale congestiegebieden wordt de beschikbare netcapaciteit niet meer overschreden wanneer netbeheerders rekenen met actuelere verwachtingen van de elektriciteitsvraag. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van adviesbureau SiRM, uitgevoerd in opdracht van zeven organisaties, waaronder de VNCI.

 

Het onderzoek laat zien dat netbeheerders bij het bepalen van netcongestie vaak uitgaan van een sterke groei van de elektriciteitsvraag. Die groei verloopt in de praktijk langzamer dan eerder werd verwacht. Die verwachtingen zijn vaak afgeleid van wat er nodig is om in 2050 klimaatneutraal te zijn, en niet van hoe het stroomverbruik zich werkelijk ontwikkelt. In bijna tachtig procent van de gemeenten bleef het stroomverbruik de afgelopen tien jaar gelijk of daalde het zelfs.

Het doel voor 2050 blijft onverminderd overeind en is belangrijk voor de lange termijnplanning van het net. Maar voor de jaren tot een geplande netuitbreiding, geven actuele cijfers een nauwkeuriger beeld. Zo kan een gebied als overbelast worden beschouwd, terwijl de beschikbare capaciteit volgens actuelere prognoses voorlopig voldoende is.

"De uitkomst van dit onderzoek verdient opvolging", zegt Rob Gosselink, beleidsadviseur Klimaat en Energie bij de VNCI. "Door met actuele prognoses te rekenen en het net slimmer te benutten, kan op sommige plekken sneller ruimte op het net ontstaan. Dat kan bedrijven helpen om eerder stappen te zetten in verduurzaming, elektrificatie en groei."

Honderden megawatts extra ruimte

Adviesbureau SiRM analyseerde 278 congestiegebieden. De onderzoekers rekenden met twee scenario's waarin de elektriciteitsvraag minder snel groeit dan in veel bestaande congestieonderzoeken wordt aangenomen. In het eerste scenario, de Verkenning Vertraagde Transitie (VVT), wordt in bijna veertig procent van de onderzochte regionale gebieden de beschikbare transportcapaciteit niet meer overschreden. In het tweede scenario, gebaseerd op de Klimaat- en Energieverkenning (KEV), loopt dat op tot ongeveer zestig procent. Rekening houdend met bestaande beperkingen op het landelijke hoogspanningsnet levert dit respectievelijk ongeveer 900 en 1.100 MW extra regionale transportcapaciteit op. Op het hoogspanningsnet van TenneT gaat het om 2,9 tot 4,0 gigawatt (GW).

Deze uitkomsten kunnen niet bij elkaar worden opgeteld en betekenen niet dat alle wachtlijsten in de betreffende gebieden verdwijnen. Hoeveel extra transportcapaciteit beschikbaar komt voor afnemers, hangt mede af van de capaciteit die netbeheerders sinds het congestieonderzoek al tussentijds hebben vrijgegeven.

Congestiemanagement

Naast de gehanteerde groeiverwachtingen, onderzochten de onderzoekers hoeveel ruimte kan ontstaan wanneer bedrijven en andere gebruikers hun elektriciteitsverbruik tijdelijk aanpassen. Regionale netbeheerders gaven in 2025 gezamenlijk slechts 1,6 miljoen euro uit aan congestiemanagement. Ook blijkt dat slechts een beperkt deel van het beschikbare regelbare vermogen daadwerkelijk wordt ingezet. Volgens de berekeningen van de onderzoekers kan bij technisch maximale inzet van regelbaar vermogen in de onderzochte regionale gebieden meer dan 2 GW extra transportcapaciteit beschikbaar komen. Dat vraagt onder meer om afspraken met bedrijven en andere partijen die hun stroomverbruik kunnen verschuiven of tijdelijk beperken.

Oproep opdrachtgevers

De zeven opdrachtgevers roepen netbeheerders op om bestaande congestieonderzoeken op korte termijn te herijken met actuele groeiverwachtingen. Daarnaast willen zij één uniforme rapportagestandaard, zodat duidelijker wordt waarop de conclusies van netbeheerders zijn gebaseerd. Ook moet er meer regelbaar vermogen beschikbaar komen om het bestaande elektriciteitsnet beter te benutten. De organisaties benadrukken dat deze maatregelen geen vervanging zijn voor de noodzakelijke uitbreiding van het elektriciteitsnet, maar juist ruimte kunnen bieden in de jaren totdat die uitbreidingen gereed zijn.

Over het onderzoek

Het onderzoek Een kwestie van verwachting: vraagverwachtingen en hun effect op afnamecongestie is uitgevoerd door adviesbureau SiRM in opdracht van Dutch Data Center Association, Energie-Nederland, Energie Samen, Energy Storage NL, Techniek Nederland, VNCI en VNO-NCW/MKB-Nederland.

``