'NTS biedt sterke basis, maar snel budget en onafhankelijke governance nodig'

De VNCI verwelkomt de publicatie van de Nationale Technologiestrategie (NTS), maar benadrukt dat de strategie alleen kan slagen als er snel overbruggingsbudget beschikbaar komt en er een onafhankelijke governancestructuur wordt ingericht. In een inbreng voor het (uitgestelde) commissiedebat Innovatie vraagt de VNCI het kabinet om deze voorwaarden op korte termijn te regelen.

De NTS biedt een stevig fundament voor het versterken van het toekomstig verdienvermogen, het ontwikkelen van sleuteltechnologieën en het vergroten van de strategische autonomie. Voor de chemische sector is het bijzonder waardevol dat ‘procestechnologie’ expliciet is benoemd als sleuteltechnologie. VNCI werkte intensief mee aan de Actieagenda Procestechnologie, waarin concrete coalities en projecten klaarstaan om direct te starten — essentieel voor de transitie naar duurzame koolstofstromen, circulaire processen en nieuwe materialen.

Momentum gaat verloren

Een belangrijk knelpunt is dat financiering via de bestaande PPSi‑middelen (publiek-private samenwerkingsprogramma voor innovatie) pas vanaf 2028 beschikbaar komt voor NTS‑projecten. Daarmee staat uitvoering stil in een periode waarin internationale concurrenten juist versnellen.

De VNCI heeft berekend dat er voor de actieagenda’s slechts een beperkt overbruggingsbudget nodig is om het werk te starten. Voor de Actieagenda Procestechnologie gaat het tot 2028 bijvoorbeeld om zes miljoen euro. Zonder die middelen verliest Nederland kostbare tijd en loopt het risico de ontwikkeling van nieuwe technologieën aan zich voorbij te laten gaan.

Onafhankelijke governance

Naast budget is een goed ingerichte governance onmisbaar. De VNCI pleit voor een onafhankelijke structuur met mandaat, waarin publiek-private samenwerking duurzaam wordt vormgegeven, investerende bedrijven een duidelijke rol hebben, gezamenlijke mijlpalen en voortgang worden bewaakt en aansluiting met bestaande innovatie‑ecosystemen is geborgd. Alleen met zo’n stabiel en transparant raamwerk kunnen de actieagenda’s daadwerkelijk de innovatiekracht leveren die Nederland nodig heeft.

Aanvullende randvoorwaarden

Om de Actieagenda Procestechnologie én andere sleuteltechnologieën kansrijk te maken, zijn daarnaast enkele structurele randvoorwaarden nodig. Het gaat onder meer om concurrerende energiekosten, een sneller en efficiënter vergunningsproces en het verminderen van nationale koppen op Europese regelgeving. Daarbij is betaalbare en tijdige infrastructuur essentieel — zoals elektriciteitscapaciteit, waterstofvoorzieningen en CCS. De overheid moet verder inzetten op vraagcreatie voor duurzame producten en het voorkomen van dumping van goedkope chemische producten uit andere regio’s. Deze voorwaarden bepalen of bedrijven kunnen investeren, opschalen en internationaal concurreren.

Samenwerking en investeringen

Tot slot is voor de uitvoering van de NTS een aanzienlijke investeringsinspanning nodig. De recent gepubliceerde R&D‑Top 50 laat zien dat het grootste deel van de Nederlandse innovatie‑investeringen afkomstig is van industriële bedrijven. Nieuwe technologieën ontstaan vaak in bestaande productieprocessen en clusters — bijvoorbeeld bij elektrochemie, kristallisatie of materiaalstromen.

Start‑ups en scale-ups bouwen daarop voort en hebben vaak gevestigde bedrijven nodig als launching customers, evenals toegang tot infrastructuur, testfaciliteiten en expertise. Dat betekent dat er een inzet nodig is op samenwerking tussen overheid, bestaande bedrijven en nieuwe innovatieve spelers. Voor die samenwerking moet wel een gelijk speelveld bestaan, zodat bedrijven in Nederland verantwoord kunnen blijven investeren en concurreren.

Oproep VNCI

De VNCI ziet grote kansen in de NTS en staat klaar om samen met overheid, kennisinstellingen en bedrijven aan de slag te gaan. Maar om ambities om te zetten in tastbare innovatie is het noodzakelijk dat het kabinet snel duidelijkheid geeft over tijdelijke financiering, een onafhankelijke governance én de randvoorwaarden voor investeringen en concurrentiekracht.

Met deze basis kunnen de actieagenda’s daadwerkelijk uitgroeien tot de motor achter de technologische vernieuwing die Nederland nodig heeft.

Het Commissiedebat Innovatie dat gepland stond voor 28 januari is tot nader order uitgesteld.