Nog geen acute problemen door droogte, wel zorgen over logistiek

De aanhoudende droogte en lage waterstanden leiden op dit moment nog niet tot grootschalige verstoringen binnen de Nederlandse chemische industrie. Wel ervaren sommige bedrijven die afhankelijk zijn van transport over water knelpunten in hun logistieke keten, met in enkele gevallen gevolgen voor de productie. Het gaat daarbij vooral om bedrijven die voor de aan- en afvoer van grondstoffen en producten afhankelijk zijn van vaarverbindingen van en naar Duitsland.

Dat zegt de VNCI op basis van een rondvraag onder haar leden. Chemiebedrijven houden de ontwikkelingen wel nauwlettend in de gaten. Aanhoudende droogte kan op meerdere manieren gevolgen hebben voor de sector, met name voor transport, waterbeschikbaarheid en waterkwaliteit.

Transport onder druk door lage waterstanden

Voor een deel van de chemische industrie vormt binnenvaart een belangrijke schakel in de aan- en afvoer van grondstoffen en producten. Door de lage waterstanden kunnen schepen minder lading meenemen. Daardoor zijn meer transportbewegingen nodig om dezelfde hoeveelheid goederen te vervoeren, wat leidt tot hogere transportkosten. 

Wanneer waterstanden verder dalen, kunnen op bepaalde vaarwegen grotere logistieke problemen ontstaan. In enkele gevallen hebben verstoringen in de aan- en afvoer al geleid tot een afschaling van de productie.

Alternatieve vervoersmogelijkheden

De Nederlandse chemische industrie is overigens niet volledig afhankelijk van binnenvaart. Ongeveer zestig procent van de grondstoffen en producten wordt via pijpleidingen vervoerd. Van het overige transport verloopt circa 75 procent via binnenvaart, twintig procent over de weg en vijf procent per spoor. Daarnaast zijn veel chemiebedrijven gevestigd op de chemieclusters die Nederland rijk is. Binnen deze clusters leveren bedrijven zoveel mogelijk grondstoffen, halffabricaten en producten aan elkaar, waardoor transportbewegingen worden beperkt.

Dat neemt niet weg dat langdurig lage waterstanden kunnen leiden tot ernstige logistieke knelpunten en hogere kosten voor bedrijven die afhankelijk zijn van vervoer over water. Vooral transportcorridors van en naar Duitsland zijn daarbij kwetsbaar.

Alternatieven zoals weg- en spoorvervoer zijn beschikbaar, maar kennen beperkingen. Zo is het onzeker of voldoende vrachtwagencapaciteit beschikbaar is wanneer goederenstromen op grote schaal moeten verschuiven. Ook beschikt niet iedere productielocatie over een spooraansluiting en moet spoorcapaciteit vaak ruim van tevoren worden vastgelegd. Bovendien zijn deze alternatieven doorgaans duurder dan vervoer over water.

Waterbeschikbaarheid en waterkwaliteit

Naast transport speelt ook de beschikbaarheid en kwaliteit van water een belangrijke rol. Door lage waterstanden kan de beschikbaarheid van koel- en proceswater onder druk komen te staan. Daarnaast leidt een lagere rivierafvoer tot warmer oppervlaktewater en een hogere concentratie van aanwezige stoffen.

Daardoor kunnen beperkingen ontstaan voor het lozen van koel- en afvalwater. Bedrijven moeten water dan verder zuiveren voordat het kan worden geloosd. Dat vraagt extra energie, leidt tot hogere kosten en vergroot de belasting van waterzuiveringsinstallaties.

De VNCI volgt de ontwikkelingen op de voet en staat hierover in nauw contact met haar leden. Op dit moment is nog niet bekend wat de economische gevolgen van de droogte en lage waterstanden zijn voor de Nederlandse chemische industrie.

Lees ook wat de VNCI in de media heeft gezegd over de aanhoudende droogte op de websites van NU.nl, Industrielinqs en Trouw.