Klimaat, Energie, Innovatie en Duurzaamheid


VNCI-analyse voor KEID op hoofdlijnen voor klimaat

  1. Tweede Kamer aan zet wetsvoorstel CO2-heffing
  2. Geen aanpassing van de ODE-tarieven
  3. Openstelling SDE++ en uitbreiding 2021 definitief aangekondigd
  4. Meerdere stimuleringsregelingen aangekondigd voor CO2-reductie op korte termijn
  5. Indirecte kostencompensatie 2021 gebudgetteerd, maar geen continuering daarna
  6. Continuering van vrijstelling energiebelasting. Geen duidelijkheid over tegenprestatie
  7. EZK neemt verdere stappen om invulling te geven aan de routekaart waterstof, groen gas en de visie op basisindustrie

VNCI-analyse voor KEID op hoofdlijnen voor innovatie

  1. Het Nationaal groeifonds is een welkome aanvulling op het bestaande instrumentarium, hoewel het slechts beperkt beschikbaar is voor de (chemische) industrie
  2. Vanuit Europa fondsen beschikbaar voor versnelling innovatie
  3. Innovatieregelingen als de DEI+ gecontinueerd en een aantal nieuwe regelingen aangekondigd
  4. Stimulans van scale-ups via de nationale-scale up faciliteit helpt de chemie om te blijven innoveren

Lees hieronder de uitgebreidere analyse.

Klimaatakkoord: verdere invulling van de wortels en stokken

De Rijksbegroting geeft verdere invulling aan de coalitie-afspraken van het klimaatakkoord. Dat zien we met name in de presentatie van het wetsvoorstel CO2-heffing, de openstelling van de SDE++ subsidie voor industriële CO2-reductie en de verschuiving van de ODE-tarieven. Het is jammer dat de discussie over de CO2-heffing is verworden tot een politieke speelbal. Hierdoor zijn veel van de inhoudelijke suggesties die de VNCI tijdens de consultatie heeft gedaan, niet meegenomen in het voorstel. Tegelijkertijd schenkt de begroting aandacht aan het stimuleringsbeleid, waar ook voor de chemie kansen liggen.
 

1] Tweede Kamer aan zet wetsvoorstel CO2-heffing

Het wetsvoorstel CO2-heffing is ingediend als onderdeel van het Belastingplan 2021. Met het voorstel is ook de speelveldtoets (uitgevoerd door PwC) eneen  actualisatie van het tarief (door PBL) gepresenteerd. Het voorgestelde tarief loopt van € 30 in 2021 op naar € 125 in 2030 (verminderd met de ETS-prijs). De grondslag start op 20% boven en daalt naar 31% onder de huidige benchmark. De begroting gaat uit van ‘0’ opbrengsten als gevolg van de heffing.

Positief

  1. De eerste jaren is de grondslag beperkt.
  2. Er wordt een analyse gedaan van de impact van de Green Deal in Europa.

Negatief

  • De nationale CO2-heffing wordt nu in stemming gebracht in Tweede en Eerste Kamer.
  • Het tarief is hoog richting 2030.
  • Saillant is dat de Europese Commissie op 16/9 naar verwachting de aanscherping van de Europese doelstelling naar 55% reductie in 2030 aankondigt. Nederland heeft hier in Europees verband voor gepleit. In de begroting is opgenomen dat ‘er een analyse wordt uitgevoerd van de impact van de Europese Green Deal op het nationale klimaatbeleid’. Dit is zeer relevant in de context van de nationale CO2-heffing.

2] Geen aanpassing van de ODE-tarieven

De impact van de verschuiving en verhoging van de ODE-tarieven slaat scheef neer in de industrie. Sommige bedrijven betalen veel meer, anderen hebben er nauwelijks last van. EZK heeft met de branches een generieke aanpassing van de tarieven onderzocht, maar er is gekozen dit niet door te voeren. Nu wordt bekeken of het handelingsperspectief van harder getroffen sectoren verbeterd kan worden. Hiervoor is in 2021 en 2022 € 25 miljoen gereserveerd.

Positief

  1. Er wordt extra budget gereserveerd om de impact te compenseren.

Negatief

  • Er wordt geen rekening is gehouden met de negatieve impact voor specifieke bedrijven.

3] Openstelling SDE++ en uitbreiding 2021 definitief aangekondigd

Maatregelen die bijdragen aan CO2-reductie maar niet voor de SDE++ in aanmerking komen krijgen mogelijk ondersteuning.

Positief

  1. De VNCI is positief over de eerste openstelling van de SDE++ en verdere verbreding en verdieping.

Negatief

  • De SDE++ blijft beperkt in verhouding tot de impact van de nationale CO2-heffing.

Ook uit de PBL-analyse blijkt dat het moeilijk is om de impact van de SDE++ in relatie tot de hoogte van de heffing goed te analyseren. De toegankelijkheid van de SDE++ voor alle relevante technieken en eventueel aanvullend instrumentarium moet meer aandacht krijgen.


4] Meerdere stimuleringsregelingen aangekondigd voor CO2-reductie op korte termijn

In 2021 komt het tweede maatregelenpakket van het Urgenda-vonnis ter beschikking.

Positief

De VNCI is blij met meer fondsen die de verduurzaming in de industrie stimuleren.

Negatief

  • € 50 miljoen voor het ‘actieplan financiering energiebesparing’ waarmee invulling wordt gegeven aan o.a. het industrieplan Project 6-25;
  • € 49 miljoen voor specifieke maatregelen in de industrie.
  • We maken ons zorgen om het korte termijn karakter en de rigide afbakening van de beschikbare fondsen, waardoor het lastig is om kansrijke projecten te matchen met beschikbare overheidsbudgetten

5] Indirecte kostencompensatie 2021 gebudgetteerd, maar geen continuering daarna

De indirecte kostencompensatieregeling (IKC) voor elektro-intensieve bedrijven wordt na 2021 beëindigd. Budgettair heeft dit pas effect na 2021. Voor het komende begrotingsjaar is het beschikbare budget opgehoogd naar € 179 miljoen in verband met hogere ETS-prijzen.

Positief

  1. Het budget voor 2021 is opgehoogd.

Negatief

  • De VNCI betreurt dat de IKC niet wordt voortgezet na 2021.

6] Continuering van vrijstelling energiebelasting. Geen duidelijkheid over tegenprestatie

Deze is gekoppeld aan deelname aan het convenant (MEE/MJA). Het is nog niet duidelijk wat de tegenprestatie wordt om in aanmerking te komen voor teruggave.

Positief

  1. De VNCI juicht toe dat deze energiebelasting teruggave regeling wordt voortgezet.
  2. Mogelijk worden nieuwe convenant-afspraken gemaakt.

7] EZK neemt verdere stappen om invulling te geven aan de routekaart waterstof, groen gas en de visie op basisindustrie

Het kabinet stelt in 2021 € 35 miljoen beschikbaar voor de opschaling van de productiecapaciteit voor groene waterstof.

Positief

  1. De VNCI vindt het bemoedigend dat er nu ook budget is voor concrete stappen.

Innovatie | Verschillende aankondigingen innovatieve oplossingen 

De begroting van het ministerie van EZK stelt € 20 miljard beschikbaar voor het Nationaal Groeifonds. Vanuit de EU komen gelden uit het ETS Innovation Fund en het EU ‘herstelfonds’. Vanuit de klimaatenveloppe is er een aanzienlijk budget beschikbaar voor de industrie. De VNCI verwelkomt deze faciliteiten in de begroting, het is alleen nog niet duidelijk hoe dit in de praktijk gaat leiden tot de verandering die nodig is om de klimaatdoelen daadwerkelijk te realiseren.

 

1] Het Nationaal groeifonds is een welkome aanvulling op het bestaande instrumentarium, hoewel het slechts beperkt beschikbaar is voor de (chemische) industrie

Met € 20 miljard verdeeld over 4 jaar kan de chemische industrie werken aan de benodigde innovaties voor verduurzaming. 

Positief

  1. Dit fonds biedt mogelijkheden voor de uitbreiding en vernieuwing van de infrastructuur.

Negatief

  • Een groot deel van het fonds is belegd. Het is onduidelijk welk deel voor de chemie beschikbaar komt.

2] Vanuit Europa fondsen beschikbaar voor versnelling innovatie

Vanuit het EU ETS Innovation fund zijn meer middelen beschikbaar om flagship projecten te ondersteunen. Ook het  Recovery and Resilience fund en het Just Transition fund zorgen voor een stimulans. De chemische industrie kan hier met doelgerichte verduurzamingsprojecten en innovaties in samenwerking met de overheid grote stappen maken (via PPS).

Positief

  1. De verschillende middelen bieden kansen om innovaties te versnellen en projecten van de grond te krijgen.

Negatief

  • Lastig om de juiste fondsen bij elkaar te vinden die passen op het specifieke project, doordat bijvoorbeeld de nadruk ligt op korte termijn besteding en impact.

3] Innovatieregelingen als de DEI+ gecontinueerd en een aantal nieuwe regelingen aangekondigd

Vanuit de klimaatenveloppe is in 2021 € 60 miljoen beschikbaar op de begroting van EZK (via de begroting van IenW wordt daarnaast € 10 miljoen beschikbaar gesteld). Deze wordt o.a. besteed aan waterstof (€ 10 miljoen via de DEI+ en een tenderregeling voor groene waterstof), CCUS (€ 15 miljoen voor haalbaarheidsstudies),  CO2-reductie industrie (€ 35 miljoen veelal via de DEI+-regeling). 

Positief

  1. Continuering van de DEI+ gelden en aanvullende fondsen bieden kansen voor verdere innovatie.

Negatief

  • Onduidelijk is of de afstemming tussen projecten en fondsen leidt tot de versnelling in innovatie die nodig is.
 

4] Stimulans van scale-ups via de nationale-scale up faciliteit helpt de chemie om te blijven innoveren

Het kabinet uit de ambitie om van Nederland het sterkste startup-ecosysteem van de wereld te maken. Een positieve ontwikkeling waaruit blijkt dat de overheid inziet dat het opschalen van innovaties meer ondersteuning vraagt. Hulp bij niet-bancaire financiers en het oprichten van een nationale-scale-up faciliteit is een goede ontwikkeling.

Positief

  1. Meer middelen beschikbaar voor scale-up innovaties, en aandacht voor het innovatieve landschap.

Negatief

  • Het ontbreekt voor veel technologieën aan voldoende handelingsperspectief voor opschaling.