Bedrijven in de hoogste gevarenklasse (de zogeheten Brzo-klasse, waaronder veel chemiebedrijven vallen) laten betalen voor veiligheidsinspecties door de overheid is wettelijk moeilijk uitvoerbaar. Dat stelt de VNCI in reactie op plannen van het ministerie van Infrastructuur en Milieu (gesteund door onder meer CDA en SP) om de kosten van inspecties door te berekenen aan bedrijven. Volgens de vereniging maakt de checklist ‘Maat Houden’ uit 1996, opgesteld in opdracht van de overheid, dit duidelijk.
‘Maat Houden’ doet uit de doeken waarom inspecties uit algemene middelen betaald moeten worden. De rode draad hierbij is dat bedrijven niet individueel voor inspecties kunnen betalen omdat de kosten niet goed per bedrijf uitsplitsbaar zijn. Ook objectiviteit is een groot goed, en daarom mag de manier van controleren niet afhankelijk zijn van het geld dat een bedrijf betaalt.
Als de overheid de kosten tóch wil doorberekenen, dan moeten er goede redenen voor zijn om af te wijken van de rode draad. De checklist geeft hier 4 mogelijkheden voor (zie hieronder), maar volgens de VNCI geldt geen hiervan. De vereniging pleit er daarom voor dat er niet zomaar gestart wordt met het bedrijven laten opdraaien voor de inspectiekosten.
De wettelijke grondslagen om inspectiekosten door te berekenen zijn:
- Het doel van de regelgeving wordt alleen bereikt bij doorberekening
Er is geen reden om aan te nemen dat bedrijven beter aan de regels voldoen als zij zelf voor de controle hierop moeten betalen. Bedrijven voldoen om praktische redenen aan deze regelgeving, zoals bedrijfsbeleid en verantwoordelijkheid voor werknemers en omgeving.
- Er sprake is van partijen die profiteren van de handhaving
Ook dat is niet het geval. Er is namelijk geen specifieke groep bedrijven die beter wordt van veiligheidsinspecties; het nut is voor alle bedrijven even groot.
- Er zijn groepen overtreders die nagenoeg geheel de kosten veroorzaken van de inspecties
Daar is geen sprake van, want gaat het om alle te controleren bedrijven die met gevaarlijke stoffen werken.
- Er zijn dwingende redenen om door te berekenen, zoals Europese regelgeving
Deze redenen zijn er niet.
Maat houden. Bekendmaking van het kader voor de doorberekening van toelatings- en handhavingskosten (Staatscourant, 10 mei 2000)
VNO-NCW vreest inspectiekosten na Odfjell (DFT.nl, 30 augustus 2012)